Uzbrojenie

Kwestia broni palnej używanej przez powstańców jest kwestią stosunkowo złożoną. Przede wszystkim należy tutaj rozróżnić między bronią pozyskaną, a tą która ostatecznie trafiła do oddziałów. Rząd Narodowy dysponował sporymi zasobami finansowymi i za pomocą swoich wysłanników rozpoczął skupowanie broni. Komisje Broni skupowały dostępne na rynku uzbrojenie. Zlokalizowane były we Francji, Belgi, Anglii i Szwajcarii. Jednak czymś zupełnie innym było zakupienie broni i zgromadzenie jej w magazynie, a przerzucenie jej do Królestwa Polskiego i dostarczenie jej walczącym partiom. 

I tu właśnie pojawia się najbardziej problematyczna kwestia, ponieważ nie dysponujemy w dużej mierze dokumentami, które mogły by przybliż nam kwestię bojowo użytej broni. 

Równie dużym problemem są wspomnienia samych powstańców. Opisy te nie tylko nie są precyzyjne, ale bywa, że są nawet sprzeczne z wiedzą historyczną jaką dysponujemy. Pamiętajmy, że w dużej większości uczestniczy powstania to byli ochotnicy, często nie mający nawet podstawowej wiedzy wojskowej. W swoich wspomnieniach stosowali potoczne lub ogólne nazwy nieodnoszące się to konkretnego modelu broni, ale nawet takie, które w ogóle nie miały nic wspólnego z jej określonym typem. 

Także zdjęcia powstańców nie muszą być gwarantem pewnego źródła historycznego, chociaż na pewno mogą stanowić pewien wstęp to jednak stanowią tylko niewielki wycinek z dziesiątek tysięcy uczestników powstania. 

Kolejnym źródłem informacji są zbiory zgromadzone w muzeach, ale i tutaj często mamy do czynienia  z problematycznymi kwestiami. Gdyż część broni przekazana jako pamiątki nie brała udziału w walkach, a po porostu pochodziła z magazynów Rządu Narodowego.

Następną możliwości jest archeologia, dzięki którego możemy badając wydobyte z pobojowisk kule określi z jakimś prawdopodobieństwem z jakiego modelu mogły być wystrzelone. Chociaż i tutaj możemy mieć problemy, ponieważ nie jesteśmy z pewnością w stanie stwierdzić kto dokładnie strzelał czy powstańcy czy Rosjanie. 

Inną kwestią problematyczną jest również cała gama broni, która była wykonywana na prywatne zlecenie i nie była bronią seryjnie produkowaną. Były to pistolety czy strzelby. Ponad to pojawiają się też modele broni palnej, które stanowiły pamiątki, ale były wciąż sprawne i można było ich użyć bojowo.

Broń biała szczególnie w początkowej fazie powstania stanowiła istotną część uzbrojenia. Decyzja o rozpoczęciu powstania, była dosyć nagła, co wiązało się z brakiem większego przygotowania w zakresie uzbrojenia przyszłych formacji powstańczych. W trakcie trwania walk dzięki zakupom broni palnej na zachodzie czy szmuglowi z Austrii udało się zwiększyć jej ilość. Nie spowodowało to jednak całkowitej rezygnacji z broni białej. Wciąż wykorzystywano do walki takie formacje jak kosynierzy, którzy posługiwali się bronią białą. Poza kosami bojowymi, wśród oddziałów powstańczych możemy spotkać szable, karabele, pałasze czy szaszki. 

Warto przy tej okazji zaznajomić się z podstawowymi nazwami z zakresu budowy broni białej z tego okresu, aby lepiej zrozumieć przygotowane opisy.

A- rękojeść

B- głownia

1 – głowica 

4 – osłona dłoni mógł być to jelec, kosz, kabłąk lub kilka obłęków

5- ostrze

(są to elementy, która będą opisywane i mają znaczenie w rozróżnieniu konkretnych modeli, reszta punktów dla zrozumienia podstawowych informacji nie jest potrzeba, dla tego warto wykonać ewentualny szkic nanosząc tylko te pięć oznaczeń)